کولر گازي
راهکارهاي بهينه سازي مصرف برق

1 -  ظرفيت برودتي کولرها بايد متناسب با فضاي مورد استفاده و شرايط آب و هوايي محل (از لحاظ دما و رطوبت) انتخاب شود. کولرهاي بزرگتر ازحد نياز تنها باعث مصرف بي مورد انرژي الکتريکي مي شوند. نوع کولرها را متناسب با مناطق آب و هوايي انتخاب کنيد. از کولرهاي گازي براي مناطق گرم و مرطوب و از کولرهاي آبي براي مناطق معتدل استفاده کنيد.

2 - کولر هاي گازي بسته به نوع آب وهوا به 3 کلاس منطقه اي گرمسيري, معتدله و سردسير تقسيم مي شوند. موقع خريد متناسب با آب و هواي محل زندگي خود کولر را انتخاب کنيد.

3- کليد بادزن (فن) در کولرهاي گازي به شما امکان مي دهد هنگام شب از دستگاه فقط براي تهويه استفاده کنيد و هزينه برق دستگاه را به ميزان زيادي کاهش مي دهد.

4- چنانچه امکان پذير باشد بايد از سيستم سرمايش موضعي استفاده گردد. به اين معني که تنها به اتاقهايي که مورد استفاده قرار مي گيرد هواي سرد را منتقل کنيم. به اين منظور مي توان دريچه هاي ورودي هوا به ساير اتاقها را مسدود کرد. سرمايش موضعي در مورد فضاهاي بزرگتر به ويژه سالنهاي کار مانند سالن مونتاژ به معني سرمايش محدوده کار کارگر مي باشد؛ به اين ترتيب نيازي به سرمايش کل فضا نخواهد بود.

5- کولرهاي گازي از جمله پرمصرف ترين وسايل خانگي هستند بنابراين در صورتي که ضرورتي به استفاده از اين نوع کولرها وجود ندارد از استفاده از آنها خودداري کنيد. در صورت ضرورت استفاده از اين نوع کولرها که هزينه سنگيني را نيز در بردارند؛ بايد سعي شود تا از استفاده در ساعت پيک مصرف برق ( از نيم ساعت قبل از اذان مغرب تا 5/2 ساعت بعد از آن) که مصرف انرژي الکتريکي در شبکه برق کشور به حداکثر مي رسد؛ خودداري کرد.

6- هنگام خريد وسايل سرمايشي دستگاهي را انتخاب کنيد که داراي علامت استاندارد و بر چسب انرژي با  بالاترين درجه کارايي و بازدهي باشد.

7- کولرهاي گازي معمولاًً داراي درجه تنظيم دما (ترموستات) هستند. تنظيم دما بر روي دماي مناسب فصل گرما که بين ۱۸ تا ۲۲ درجه سانتيگراد است باعث مي شود تا هنگام رسيدن دماي اتاق به درجه دماي تنظيم شده؛ کولر به طور خودکار خاموش شود و بنابراين انرژي کمتري مصرف کند. در مورد کولرهاي آبي نيز نصب يک ترموستات ساده در اتاقها مي تواند مقدار زيادي از مصرف انرژي را کاهش دهد.

8- براي جلوگيري از خروج سرما اطراف پنجره ها و درها را با نوارهاي درزگيري عايق بندي کنيد. استفاده از تهويه طبيعي بخصوص در شب و درز بندي منازل در طول روزهاي گرم بسيار موثر خواهد بود.

9- بهترين درجه حرارت منزل در تابستان بين 18 تا 22 درجه سانتيگراد است . از سردکردن بيش از حد محل سکونت خود خودداري کنيد.

10- نصب کندانسورهاي کولر گازي در سايه باعث جلوگيري از اتلاف ميزان قابل توجهي از انرژي مصرفي کولر گازي خواهد شد.

11- در صورت امکان کولر گازي خود را در مسير باد نصب کنيد. زيرا اين کار بعلت تبادل بهتر حرارت در کندانسورکولر باعث افزايش بازدهي آن و کاهش مصرف انرژي مي شود.

12- هنگامي که درجه حرارت بيرون ساختمان از دماي داخل کمتر است. با بازکردن پنجره ها به تهويه طبيعي ساختمان کمک کنيد.

13- در روزهاي خيلي گرم, با بستن در و پنجره و کشيدن پرده ها از ورود انرژي گرمايي بيشتر به داخل ساختمان جلوگيري کنيد.

14- سيستمهاي سرمايش خود را به طور منظم تميز کرده و به ويژه گرد و خاک روي کويل ها و فن ها را پاک کنيد.

15- اتاقهاي نشيمن و خواب را کمتر از ۲۴ تا ۲۶ درجه سانتيگراد سرد نکنيد.

16-   هنگام ترک ساختمان در طول روز، سيستم سرمايش را خاموش کنيد.

17- پوشيدن لباس‌هاي سبک و روشن، امکان گردش هوا بر روي پوست بدن را فراهم کرده و در نتيجه، احساس خنکي ناشي از تعرق، نياز به سرمايش بيشتر را کاهش مي‌دهد.

18- استفاده از روشنايي متناسب با مورد نياز در طول شب‌هاي گرم سال، باعث کاهش بارهاي گرمايي داخل ساختمان مي‌شود و در نتيجه ضرورت استفاده از سيستم هاي سرمايشي ساختمان ومصرف برق را کاهش مي دهد.

19- مسيرهاي عبور هواي سيستم سرمايش را در کانال‌ها و دريچه‌هاي ورودي و خروجي به طور مرتب تميز کرده و از عدم وجود موانع در اين مسيرها اطمينان حاصل نماييد.

20- در تابستان معمولاً سه منبع عمده گرماي ناخواسته در منزل شما وجود دارد، گرماي هواي خارج که از طريق سقف و ديوار هدايت مي‌شود، گرمايي که از لامپ‌ها و لوازم خانگي انتشار مي‌يابد و نور خورشيد که از راه پنجره‌ها به داخل مي‌تابد. بنابراين مسئول انرژي منزل خود باشيد و با ارزيابي هر يک از موارد فوق تدابيري بينديشيد، مثلاً با افزايش عايق پشت بام و ديوارها حرارت عبور نخواهد کرد. پنجره‌ها را با استفاده از سايبان، پرده کرکره و يا پارچه‌ محافظت نماييد. نصب پرده با رنگ روشن يا سايبان روشن نور خورشيد را به سمت بيرون منعکس مي‌نمايد.

21- هنگام ترک ساختمان در طول روز در صورت روشن گذاشتن کولر‌، درجة ترموستات را 5 تا 10 درجه کمتر کنيد؛ کاشتن درختچه‌هاي پيچک در مجاورت ساختمان‌ها علاوه بر زيبايي، عايق سرما و گرما مي‌باشند.

 

   صرفه جويي در مصرف برق و کاهش هزينه خانوار با استفاده از کولر هاي با شاخص انرژي بالاتر

    در صورتي که از يک کولرگازي 18000 Btu/h با گريد  A به جاي کولري با گريد G استفاده شود بيش از 40درصد در ميزان مصرف برق و هزينه آن صرفه جويي خواهد شد؛ و در صورتيکه از يک کولر با گريد A به جاي کولري با گريد D استفاده شود اين صرفه جويي به ميزان 25 درصد خواهد بود. در جدول زير ميزان صرفه جويي در صورت جايگزين شدن هر يک از گريد ها با گريد A ارائه شده است.

ميزان صرفه جويي

گروه بازده مصرف انرژي

 11%

B - A

  19%

C - A

 25%

D - A

32%

E - A

36%

F - A

بيش از 40%

G - A

 

 

يخچال فريزر
تأثير استفاده از دستگاهي با رتبه بهتر
به منظور دسته‌بندي محصولات از نظر مصرف انرژي، رتبه‌بندي تعريف شده است که در آن محصولات به هفت دسته تقسيم مي‌شوند.

A

B

C

D

E

F

G

متوسط يک رتبه بهبود

36.4%

20.0%

11.1%

10.0%

13.6%

12.0%

        

17.2%

انتخاب يخچال فريزر با يک رتبة انرژي بهتر تأثير قابل توجهي در کاهش مصرف انرژي دارد. اگر چه پارامترهاي مختلفي در اين زمينه مؤثر هستند ولي تقريباً يک رتبه بهبود مصرف انرژي معادل 17 درصد کاهش مصرف انرژي آن خواهد بود که اين بهبود، مصرف انرژي خانوار را حدود 7 درصد کاهش خواهد داد.
با رعايت نکات ذيل مي‌توان مقدار قابل توجهي مصرف انرژي برق خود را کاهش داد:
1-      انتخاب دستگاه بهينه و متناسب با نياز.(ابعاد مناسب و ترجيحا رتبه انرژي A يا B )
2-      محيطي که يخچال فريزر در آن قراردارد.(مثلا زير تابش مستقيم خورشيد نباشد)
3-      فاصلة اشياء مجاور با يخچال فريزر. (جريان هوا از پشت يخچال وجود داشته باشد و ...)
4-      چگونگي استفاده از فضاي داخلي يخچال فريزر.( جابجايي هواي داخلي مسدود نشود.)  
5-      تأثير باز و بسته کردن درب يخچال فريزر روي مصرف انرژي و عملکرد يخچال.(تعداد دفعات باز و بسته کردن کاهش يابد. مدلهاي آبسردکن دار و داراي درب فرعي مناسب‌ترند)
6-      نگهداري يخچال فريزر (برفک زدايي ، اطمينان از سالم بودن نوار درزبند، تميز کردن و ...)
7-      اصلاح فرهنگ و دانسته‌هاي غلط.
 
استفاده منطقي از يخچال فريزر
*     مصرفکنندگان بايستي در حد امکان در موقع خريد يخچال و فريزر از بين مدلهاي مشابه، يخچال و فريزري را انتخاب کنند که با توجه به برچسب انرژي، داراي بيشترين بازدهي و کارائي باشد.
*     برفکهاي يخچال و فريزر را بطور منظم آب کنيد، زيرا با افزايش قشر برفک، مصرف انرژي بالا ميرود، با انتخاب يخچالهاي مجهز به سيستم برفک آبکن اتوماتيک، مصرف انرژي بدون دخالت مصرفکننده، کاهش مييابد.
*     قرار دادن يخچال يا فريزر در مجاورت دستگاههاي گرمازا مثل اجاق گاز، آب گرمکن، شوفاژ و همچنين زير نور مستقيم خورشيد، مصرف انرژي آنرا افزايش ميدهد. در صورتي که امکان ديگري براي قرار دادن يخچال – فريزر در آشپزخانه وجود نداشته باشد، با يک پوشش مناسب (عايق حرارتي) دستگاه را از حرارت و گرما حفظ کنيد.
*    فريزر را نيز ميتوان در پارکينگ يا زيرزمين قرار داد تا بازده انرژي آن در طول ماههاي سردتر بيشتر شود و از افزايش بارهاي سرمايي منزل نيز در طول ماههاي گرمتر جلوگيري کند.
*     فضاي پشت يخچال و فريزر براي گردش هوا، اغلب بايد حداقل به اندازه 20 سانتيمتر با ديوار فاصله داشته باشد. ضمناً لازم است لولههاي پشت يخچال و فريزر حداقل سالي دو بار گردگيري شود. رعايت اين موارد سبب انتقال حرارت بهتر بين هوا و لولهها خواهد شد.
*     هنگامي که يخچال و فريزر بر روي يک سطح تراز و صاف قرار نميگيرد باعث ميشود تا در يخچال بطور کامل بسته نشود و کارکرد درستي نداشته باشد و در نهايت مصرف انرژي آن افزايش يابد.
*  مواد غذايي را پيش از سرد شدن کامل در يخچال و فريزر قرار ندهيد و از گذاشتن همزمان مقدار زيادي مواد غذايي در يخچال و بويژه فريزر خودداري کنيد. اين کار سبب ايجاد فشار زيادي بر موتور يخچال و فريزر خواهد شد و مقدار زيادي انرژي برق هدر مي‌رود.
 *    از کنار هم چيدن و چسباندن ظروف و مواد غذايي در داخل يخچال و فريزر پرهيز کنيد. چون اين کار گردش هوا را در داخل يخچال يا فريزر دچار اختلال کرده و سبب افزايش مصرف برق ميشود.
*     جهت نگهداري مواد غذايي، پس از گذاشتن آنها در کيسههاي فريزر، در آنها را به صورتي ببنديد که ديگر هواي اضافي در داخل آن وجود نداشته باشد. در ضمن بر روي هر يک از کيسهها برچسبي که حاوي مطالبي همچون نام مواد غذايي، نوع آن (سرخ شده، پخته، خام و ...) و تاريخ منجمد کردن باشد را بچسبانيد. چنين برچسبي را با اطلاعات کليتر شامل فهرست مواد غذايي داخل هر سبد، کشو، قفسه و يا طبقه نيز تهيه کرده و در محل مناسب بچسبانيد. به اين ترتيب دستيابي به مواد غذايي مورد نياز بسيار آسان خواهد شد.
*     از باز و بسته کردن بيهودة درِ يخچال يا فريزر پرهيز کنيد.
*     سعي کنيد از منجمد کردن مواد غذايي و سبزيجات در فصلهايي که دسترسي به مواد غذايي تازه وجود دارد، حتيالامکان خودداري کنيد.
*     نوار لاستيکي درِ يخچال و فريزر به مرور زمان انعطاف و کارآيي خود را از دست ميدهد. توصيه ميشود که سالي يکبار سالم بودن نوارها کنترل شود تا در صورت کوچکترين نشت هوا، نسبت به تعويض آنها اقدام گردد. براي اين آزمايش از قرار دادن يک اسکناس بين در و بدنه استفاده نماييد اگر اسکناس محکم در جاي خود قرار نگرفت، احتمالاً لاستيکهاي اطراف يخچال خراب شدهاند.
*     از قراردادن انواع قوطيهاي کنسرو، رب گوجه فرنگي، گالنها و بطريهاي حاوي شربت، ترشيجات، شيشههاي مربا، عسل و ... در يخچال خودداري کنيد. اين کار باعث اشغال بيمورد فضاي يخچال – فريزر و به تبع آن افزايش مصرف انرژي دستگاه خواهد شد.
*     افتادگي درِ يخچال يا فريزر به علت وزن آن به مرور زمان باعث جدا شدن نوار لاستيکي از بدنه ميشود که ميبايست نسبت به تعويض لولاي در اقدام گردد تا از اتلاف انرژي به جهت خروج هواي سرد يخچال جلوگيري شود.
*     بايد توجه داشت که تنظيم صحيح و به موقع ترموستات يخچال و يا فريزر با عنايت به مواردي همچون حجم و ميزان مواد غذايي درون آنها، محل قرار گرفتن يخچال و فريزر و دماي محيط وسايل مزبور، نقش مهمي در کاهش مصرف انرژي اين وسايل خواهد داشت و به عبارتي تنظيم نادرست و يا عدم توجه به تنظيم به موقع ترموستات باعث فاسد شدن و يا يخزدگي مواد غذايي و به تبع آن افزايش مصرف انرژي خواهد شد. 
*     در هنگام خريد به بسته شدن کامل درها و مرغوبيت و چسبندگي نوار لاستيکي درِ يخچال و فريزر دقت و توجه شود.
*     از گذاشتن بطريهاي حاوي نوشابههاي گازدار در قسمت جايخي يخچالها و يا قرار دادن آنها در قسمت فريزرِ يخچال – فريزرها جداً خودداري نماييد. اين کار باعث ميشود تا پس از انجماد کامل مايع در داخل بطري، درِ بطري باز شود و يا بر اثر فشار زياد به بطري، بطري شکسته و مايع آن در داخل يخچال پراکنده شود. عدم رعايت همين موضوع باعث ميشود تا حداقل زماني بين 10 تا 15 دقيقه درِ يخچال – فريزر را براي تميز کردن ناشي از ترکيدن بطري باز بگذاريم که خود باعث اتلاف انرژي خواهد شد.
*     از گذاشتن هرگونه پارچه، مقوا يا روزنامه بر روي طبقات يخچال بايد جداً پرهيز کنيم، چون اين کار از گردش هوا در يخچال جلوگيري ميکند و مصرف برق آن را افزايش ميدهد




روشهاي کاهش مصرف انرژي در لباسشويي 

  پيش از خريد به وجود علامت استاندارد ايمني و برچسب مصرف انرژي دقت نماييد. موارد زير نيز  مي‎توانند در انتخاب شما مؤثر باشند :

v      ماشين لباسشويي بايد با ميزان فضايي که براي آن در نظر گرفته‎ايد، متناسب باشد. ماشين لباسشويي‎هايي که درِ آنها از جلو باز مي‎شود معمولاً عريض‎ترند و جاي بيشتري مي‎گيرند، اما امکان استفاده از فضاي بالاي آنها وجود دارد، در حالي که دستگاه‎هايي که درِ ورودي آنها از بالا است، معمولاً عرض کمتري دارند و جاي کمتري را اشغال مي‎کنند، اما فضاي بالاي آنها بدون استفاده باقي مي‎ماند.

v      بايد توجه داشت که ماشين لباسشويي چه امکاناتي براي شستشو به شما مي‎دهد، امکان شستشو با آب سرد، امکان شستشو با درجة حرارت پايين آب و امکان تعيين تعداد دور آبکشي در دقيقه، از جمله امکانات مفيدي هستند که مي‎تواند در کاهش مصرف برق ماشين لباسشويي بسيار موثر باشد.

v      ميزان مصرف برق ماشين لباسشويي به کارخانة سازندة آن بستگي دارد، پرمصرف‎ترين ماشين‎هاي لباسشويي، 5/2 کيلووات ساعت برق مصرف مي‎کنند و کم‎مصرف‎ترين آنها حدود 800 وات ساعت.

v      ماشين‎هاي با محور افقي بسيار کمتر از انواع ماشين‎هاي با محور عمودي آب مصرف مي‎نمايند. بعضي از انواع ماشين‎هاي لباسشويي با محور افقي  فقط به اندازه  بقيه آب مصرف مي‎نمايند لذا از ميزان مصرف آب دستگاه نيز اطمينان حاصل نماييد. کارايي شستشو در ماشين‎هاي محور افقي نيز بيشتر است.

 

استفاده منطقي  از ماشين لباسشويي

            پيش از هر کار، دفترچة راهنماي استفاده از دستگاه را که توسط کارخانة سازنده تهيه مي‎شود با دقت مطالعه نماييد و نکات پيشنهادي آن را در استفاده از دستگاه، مورد توجه قرار دهيد. در استفاده از ماشين لباسشويي بايستي به نکات زير توجه کرد:

v      بسياري از ماشين‎هاي لباسشويي داراي يک برنامه شستشوي اقتصادي هستند که لباس‎ها را با کمترين آب، پودر و حرارت ممکن مي‎شويد و مصرف برق دستگاه را کاهش مي‎دهد. تا حد امکان از اين برنامه و يا از برنامة شستشو با آب سرد استفاده کنيد. کم کردن درجة حرارت آب براي شستشو، مثلاً از 90 درجه به 60 درجه نيز به ميزان 10-15 درصد از مصرف برق مي‎کاهد. درجة حرارت 90 درجه را معمولاً فقط براي لباس‎ها و پارچه‎هاي سفيد و بسيار کثيف به کار مي‎برند. لکه‎گيري لباس‎ها، در اغلب موارد به شما اين امکان را مي‎دهد که از برنامه‎هاي با آب سرد يا آب 40 تا 60 درجه استفاده کنيد.

v      لباس‎هاي خيلي کثيف و با رنگ‎هاي روشن را از لباس‎هايي که رنگ‎هاي تيره‎اي دارند و کمتر کثيف شده‎اند تفکيک کنيد و آنها را بطور جداگانه شستشو دهيد.

v      فيلتر و دهانة پودر را بطور منظم تميز کنيد. توجه داشته باشيد که تميز کردن ماشين لباسشويي به کاهش مصرف برق و افزايش عمر مفيد آن کمک مي‎کند.

v      هر اندازه تعداد دورهاي آبکشي در دقيقه بيشتر باشد اگر چه خشک شدن سريع‎تر لباس‎ها را موجب مي‎شود، اما اين کار منجر به افزايش مصرف انرژي ماشين لباسشويي خواهد شد. بنابراين اگر امکان خشک کردن لباس‎ها را در هواي آزاد و در زماني طولاني‎تر داريد، بهتر است از دور کم آبکشي استفاده کنيد.

v      از به کار بردن ماشين لباسشويي در ساعات پيک مصرف برق که به دليل تقاضاي زياد, فشار بر شبکة برق شديد است، خودداري کنيد.

v      استفاده از لوله‎کشي آب گرم براي استفاده در ماشين لباسشويي بسيار مفيد خواهد بود. بسياري از ماشين هاي لباسشويي داراي دو ورودي آب گرم و سرد مي باشند در اين صورت مي توان از ورودي آب گرم بجاي استفاده از المنت براي گرم کردن آب سرد استفاده کرد.

v      ماشين لباسشويي را تا حد ظرفيت آن پر نماييد. ظرفيت ماشين لباسشويي را بر حسب کيلوگرم بخوانيد و لباس‎ها را متناسب با  ظرفيت دستگاه راه‎اندازي نماييد.

v      براي استفاده از خشک‎کن هرگز لباس‎ها را  بيش از حد خشک ننماييد آنها را وقتي کمي مرطوب هستند خارج کنيد، در غير اين صورت چروک مي‎شوند.

v      سعي کنيد لباس‎ها را بطور طبيعي خشک نماييد ( استفاده از نور خورشيد.)

اگر تعداد دفعات استفاده از ماشين هاي لباسشويي را در يک خانواده 4 نفره 3بار در هفته و هر بار را يک ساعت فرض کنيم ( با توجه به مصرف برق در يک سيکل شستشو حدود 1 کيلو وات ساعت )در طول سال يک ماشين لباسشويي 110 کيلووات ساعت برق مصرف مي کند.


روشهاي کاهش مصرف انرژي در لامپ 

رعايت نکات به ظاهر کم‎اهميتي که در زير مي‎آيد نه فقط مصرف ما را کاهش مي‎دهد، بلکه بر عمر لامپ‎هايمان نيز مي‎افزايد :

v      در ساختمان‎ از رنگ‎هاي روشن و نور طبيعي استفاده کنيد تا نياز  به استفاده از روشنايي الکتريکي به حداقل برسد.

v      با پاک کردن گرد و غبار از روي لامپ‎ها و حباب‎ها بر نور آنها بيفزاييد. (زيرا يک لايه گرد و غبار مي­تواند 50 درصد کارآيي لامپ را کاهش دهد.)

v      در لوسترهاي چند شاخه از لامپ­هاي کم­مصرف 10 وات استفاده شود. در صورتيکه تعداد لامپ­هاي لوستر زياد مي­باشد براي هر شاخه کليدهاي جداگانه نصب شود.

v      در صورت امکان در منزل خود از لامپ‎هاي کم‎مصرف و يا لامپ‎هاي مهتابي استفاده کنيد.

v      هر چند سال يکبار سيم‎کشي منزل خود را توسط يک متخصص کنترل کنيد.

v      نقص سيم‎کشي الکتريکي مي‎تواند سبب بالا رفتن مصرف و کم شدن عمر لامپ و ساير وسايل برقي شود.

v      در هنگام مطالعه و انجام کارهاي ظريف از نور موضعي استفاده نماييد.

v      استفاده از روشنايي روز که بهترين نوع روشنايي است در بهداشت رواني ما نيز مؤثر است.

v      لامپ هاي کم مصرف 80 درصد کمتر از لامپ هاي رشتهاي برق مصرف مي کنند و 8 برابر آنها نيز عمر مي­کنند.

v      نور يک لامپ کم مصرف 23 وات معادل نور يک لامپ رشته اي 100 وات است.

v      لامپ هاي مهتابي سوخته اي را که در حال چشمک زدن است، تعويض کنيم.

v      به هنگام ترک اتاق يا مکان هاي ديگر، حتي براي مدت کوتاه لامپ ها را خاموش کنيم.

v      بيش از 95% برق مصرف شده در لامپ هاي رشته اي به گرما تبديل مي­شوند در صورتيکه توليد گرما در لامپ هاي کم مصرف و مهتابي بسيار کمتر است.

v      لامپ ها را روي نقطه اي که مايل به استفاده از آن هستيد متمرکز نماييد.

v      بهتر است در راهروها، ايوان ها از لامپ با توان پايين استفاده شود. بدليل نور ملايمي که دارند، حشرات موذي کمتري به خود جذب مي کنند.

v      در فصل تابستان بهتر است تا حد امکان لامپ هاي رشته اي را خاموش نگه داريم. زيرا روشن کردن يک لامپ رشته اي به منزله روشن کردن يک بخاري برقي کوچک است.

v      جهت افزايش راندمان روشنايي بهتر است که لامپ هاي کم مصرف به صورت عمودي که تيوب ان به سمت پايين قرار دارد (بخصوص در لوسترها) استفاده شود.





الکترو موتور

الکتروموتورها از ‌ مهمترين‌ مصرف‌ کنندگان‌ انرژي‌ الکتريکي‌ در بخش‌هاي‌صنعتي‌، کشاورزي‌، خانگي‌، تجاري‌ و عمومي‌ بوده‌ و بطور متوسط در حدود 540 تا 60 درصد از برق‌ توليدي‌ کشور را مصرف‌ مي‌کنند.

.موتور ها انرژي الکتريکي را به انرژي مکانيکي تبديل مي کنند. الکتروموتور ها را مي توان به سه دسته  تقسيم کرد.
موتور با قطب چاکدار

موتور هاي يونيورسال
موتور هاي آسنکرون

 

1 - موتور با قطب چاکدار1

اين موتور که با برق متناوب تکفاز کار مي کندکه نوع ديگر موتور AC تک فاز موتور القايي است که با قدرت هاي 100/1 تا20/1  اسب بخار ساخته ميشود. اغلب در دستگاه‌هايي بکار مي‌رود که گشتاور پايين نياز دارند مثل  کولر آبي ،دمنده ها ،باد زن ها و واتر پمپ کولر ها . قسمت هاي اصلي آن شامل بدنه واستاتور،روتور  است . قطب هاي آن مثل موتور يونيورسال وروتور آن شبيه موتور آسنکرون مي باشد براي گردش محور روتور از بلبرينگ ساچمه اي ويا بوش استفاده مي شود قطب هاي برجسته آن شامل شياري است که يک دور سيم مسي درون آن قرار دارد وبه اسم پيچک اتصال کوتاه ناميده مي شود که به منظور راه انداز موتور مي باشد سيم پيچ هاي اصلي با پيچک هاي اتصال کوتاه سري بسته شده وبا برقراري جريان ،يک اختلاف ميدان مغناطيسي بوجود مي آيد که باعث بوجود آمدن دو گشتاور لازم براي به چرخش در آمدن روتور مي شود.

2- موتور هاي يونيورسال

يکي از انواع الکتروموتورهاي DC ميدان سيم پيچي شدهالکتروموتور  يونيورسال است اين الکتروموتور ها باجريان متناوب وجريان مستقيم کار مي کنند، ومتشکل از دو قسمت اصلي اند.

الف:قطب ها يابالشتک ها

  ب – آرميچر

در اين الکتروموتور ها ميدان مغناطيسي قطب ها بر خلاف الکتروموتور هاي آسنکرون دوار نيستن و اصول کار اين موتورها بر اين اساس است که وقتي يک موتور DC ميدان سيم پيچي شده به جريان متناوب وصل مي شود، جريان هم در سيم پيچي ميدان و هم در سيم پيچي آرميچر همزمان تغيير مي کند و بنابراين نيروي مکانيکي ايجاد شده همواره بدون تغيير خواهد بود .سيم پيچ آرميچر که قسمت گردنده موتور است با سيم پيچ قطب ها سري بسته شده اند  .سرعت اين موتور ها بالا بوده وخيلي سريع به سرعت نهايي مي رسند. از اين موتور ها در اکثر لوازم برقي خانگي مثل چرخ گوشتها ،آب ميوه گيري ،هم زن ،آسياب و... استفاده مي شود. براي برقراري ارتباط قطب ها و آرميچر  از قطعه اي بنام کلکتور استفاده مي شود . کلکتور از تيغه هاي مسي کنار هم تشکيل شده است که به شکل استوانه روي محور قرار مي گيرد . تيغه ها ازهمديگر واز محور آرميچر به وسيله ميکا عايق شده اند وسيم پيچ هاي داخل شيار آرميچر به وسيله پيچک ها به يکديگر وصل شده اند. دو قطعه ذغال به همراه فنر پشت آن ها ارتباط قطب ها با کلکتور را ميسر مي سازد.

 مزيت که دارند اين الکتروموتور ها را مي توان با تغذيه ac راه اندازي کرد در صورتي که  مشخصه الکترو موتورهاي dc را دارا مي باشندو داراي گشتاور راه اندازي بالايي هستند ولي بدليل تعمير ونگهداري به ندرت در صنايع استفاده مي شوند 

3-الکتروموتورهاي آسنکرون:

 

 از برق متناوب تغذيه مي کنند واز دو قسمت روتور واستاتور تشکيل شده اند.با عبور جريان از سيم پيچ ها و روشن شدن موتور درون استاتور يک ميدان مغناطيسي دوار بوجود مي آيد  که اين ميدان بر روي روتور که قسمت گردنده موتور  مي باشد  اثر گذاشته ودر آن خاصيت مغناطيسي بوجود با بوجود آمدن قطب هاي مغناطيسي هم نام وغيرهم نام عمل جذب ودفع باعث حرکت چرخشي روتور ميگردد.براي راه اندازي موتور ها از حالت سکون روش هاي مختلفي بکار مي برند که مهمترين آنها عبارتنداست از

 1-1 سيم پيچ کمکي (کلاجي ): در اين حالت موتور به غير از سيم پيچي هاي اصلي داراي سيم پيچهاي کمکي نيز مي باشد که ميدان مغناطيسي ديگري را با يک  فاصله زماني با ميدان مغناطيسي اصلي بوجود مي آورد.که باعث چرخش پرقدرت موتور مي گردد. پس از اين که سرعت موتور به 75 درصد سرعت اسمي رسيد کلاج که تحت تاثير نيروي گريز از مرکز کار مي کند به عنوان يک کليد عمل کرده وسيم پيچ کمکي را از مدار خارج مي کند.

1-2  خازن موقت :در اين حالت  الکتروموتور داراي يک خازن الکتروليتي با ظرفيت حدود 200 الي 500 ميکرو فاراد است که باسيم پيچ کمکي بطور سري بسته شده وهر دوي آنها باسيم پيچ اصلي موازي هستند. خازن وسيم پيچ کمکي يک اختلاف فاز بوجود مي آورد که باعث چرخش موتور مي گردد.و کليد گريز از مرکز، سيم پيچ کمکي را از مدار خارج مي کند.

1-3 راه اندازي با  خازن موقت وخازن دايم. خازني که با سيم پيچ کمکي سري مي باشد در مدار باقي مي ماند وخازن ديگر  پس از راه اندازي از مدار خارج مي شود

1-4.  خازن دايمي :در اين الکتروموتور ها که داراي قدرت کم تري نسبت به موتور هاي قبلي هستند از يک خازن که با سيم پيچ کمکي سري بسته شده است مورد استفاده قرار مي گيرد کليد گريز از مرکز ندارند بنابر اين خازن به همراه سيم پيچ کمکي هميشه در مدار باقي است.

 شناسايي سيم پيچ هاي اصلي وکمکي :-سيم پيچ هاي اصلي در زير شيار ها و سيم پيچ کمکي در رو قرار دارند.
-سطح مقطع سيم هاي کمکي هميشه از سيم هاي اصلي کمتر است.
-سيم پيچ کمکي داراي مقاومت بيشتري نسبت به سيم پيچ اصلي است                              

 -خازن با سيم پيچ کمکي سري شده است.